૧. માઈક્રોટીચિંગના ખ્યાલનો ઉદ્ભવ કઈ યુનિવર્સિટીમાં થયો હતો?
(A) ઓક્સફોર્ડ યુનિવર્સિટી
(B) સ્ટેનફોર્ડ યુનિવર્સિટી
(C) હાર્વર્ડ યુનિવર્સિટી
(D) કેમ્બ્રિજ યુનિવર્સિટી
જવાબ: (B) સ્ટેનફોર્ડ યુનિવર્સિટી
સમજૂતી: ૧૯૬૧માં અમેરિકાની સ્ટેનફોર્ડ યુનિવર્સિટીમાં આ નવીન શિક્ષણ પદ્ધતિનો પ્રારંભ થયો હતો.
૨. ‘માઈક્રોટીચિંગ’ શબ્દનો સૌપ્રથમ પ્રયોગ કોણે કર્યો હતો?
(A) એરિસ્ટોટલ
(B) બી.કે. પાસી
(C) ડ્વાઈટ એલન
(D) સ્કીનર
જવાબ: (C) ડ્વાઈટ એલન
સમજૂતી: પ્રાદ્યાપક ડ્વાઈટ એલને ૧૯૬૩માં આ શબ્દ દુનિયાને આપ્યો હતો.
૩. માઈક્રોટીચિંગનો મુખ્ય હેતુ શું છે?
(A) વિષયવસ્તુનું જ્ઞાન આપવું
(B) શિક્ષણના કૌશલ્યો પ્રાપ્ત કરવા
(C) મોટી સંખ્યામાં વિદ્યાર્થીઓને ભણાવવા
(D) પરીક્ષા લેવી
જવાબ: (B) શિક્ષણના કૌશલ્યો પ્રાપ્ત કરવા
સમજૂતી: માઈક્રોટીચિંગ એ ભણાવવાની રીત કરતા શિક્ષકમાં વ્યવસાયિક કૌશલ્યો કેળવવાની એક પ્રક્રિયા છે.
૪. માઈક્રોટીચિંગ એ કેવી પ્રક્રિયા છે?
(A) ગુરુ પાયા પરની
(B) સૂક્ષ્મ કે નાના પાયા પરની
(C) માત્ર સિદ્ધાંતિક
(D) વહીવટી
જવાબ: (B) સૂક્ષ્મ કે નાના પાયા પરની
સમજૂતી: આમાં પાઠનું કદ, સમય અને વિદ્યાર્થીઓની સંખ્યા બધું જ ઓછું (સૂક્ષ્મ) રાખવામાં આવે છે.
૫. “માઈક્રોટીચિંગ એ નાના પાયા પરનો શિક્ષણનો પ્રયોગ છે” – આ વ્યાખ્યા કોણે આપી છે?
(A) ડ્વાઈટ એલન
(B) એલેન ડ્વાઈટ (Ellen Dwite)
(C) મહાત્મા ગાંધી
(D) રવિન્દ્રનાથ ટાગોર
જવાબ: (B) એલેન ડ્વાઈટ (Ellen Dwite)
સમજૂતી: પુસ્તક મુજબ એલેન ડ્વાઈટે આ પદ્ધતિને નાના પાયા પરનો પ્રયોગ ગણાવ્યો છે.
૬. માઈક્રોટીચિંગ ચક્રનો પ્રથમ તબક્કો કયો છે?
(A) પ્રતિપોષણ
(B) પુનઃ આયોજન
(C) શિક્ષણનો તબક્કો
(D) પુનઃ શિક્ષણ
જવાબ: (C) શિક્ષણનો તબક્કો
સમજૂતી: માઈક્રોટીચિંગની શરૂઆત હંમેશા આયોજન બાદના ‘શિક્ષણ’ (Teaching) કાર્યથી થાય છે.
૭. માઈક્રોટીચિંગમાં વિદ્યાર્થીઓની સંખ્યા અંદાજે કેટલી હોય છે?
(A) ૫૦ થી ૬૦
(B) ૧૦૦ થી વધુ
(C) ૫ થી ૧૦
(D) ૨૦ થી ૩૦
જવાબ: (C) ૫ થી ૧૦
સમજૂતી: સામાન્ય રીતે નાના જૂથમાં તાલીમ આપવા માટે ૫ થી ૧૦ વિદ્યાર્થીઓનો વર્ગ રાખવામાં આવે છે.
૮. પ્રતિપોષણ (Feedback) એટલે શું?
(A) ફી ભરવી
(B) પાઠનું નિરીક્ષણ કરી સૂચનો આપવા
(C) નવો પાઠ તૈયાર કરવો
(D) રજા લેવી
જવાબ: (B) પાઠનું નિરીક્ષણ કરી સૂચનો આપવા
સમજૂતી: શિક્ષકે કેવું ભણાવ્યું તેના ગુણ-દોષ વિશેની માહિતી એટલે પ્રતિપોષણ.
૯. જો પ્રથમ વખતના શિક્ષણમાં ભૂલ જણાય, તો કયો તબક્કો અનુસરવો પડે છે?
(A) રજા લેવી
(B) પુનઃ આયોજન (Re-plan)
(C) સીધી પરીક્ષા લેવી
(D) વર્ગ છોડી દેવો
જવાબ: (B) પુનઃ આયોજન (Re-plan)
સમજૂતી: પ્રતિપોષણ મળ્યા બાદ શિક્ષકે ફરીથી પાઠનું આયોજન કરવું પડે છે.
૧૦. માઈક્રોટીચિંગ ચક્રમાં કુલ કેટલા મુખ્ય તબક્કાઓ દર્શાવવામાં આવ્યા છે?
(A) બે
(B) ત્રણ
(C) પાંચ
(D) આઠ
જવાબ: (C) પાંચ
સમજૂતી: શિક્ષણ, પ્રતિપોષણ, પુનઃ આયોજન, પુનઃ શિક્ષણ અને પુનઃ પ્રતિપોષણ એમ કુલ ૫ તબક્કા છે.
૧૧. વિષયાભિમુખ કૌશલ્યનો અર્થ શું થાય?
(A) વિષય પૂરો કરવો
(B) વિદ્યાર્થીઓને વિષય તરફ અભિમુખ કરવા
(C) બોર્ડ સાફ કરવું
(D) ગૃહકાર્ય તપાસવું
જવાબ: (B) વિદ્યાર્થીઓને વિષય તરફ અભિમુખ કરવા
સમજૂતી: નવો વિષય શરૂ કરતા પહેલા વિદ્યાર્થીઓમાં જિજ્ઞાસા જગાડવી એટલે વિષયાભિમુખ.
૧૨. વિષયાભિમુખ કૌશલ્યમાં કઈ બાબતનો ઉપયોગ ઈચ્છનીય છે?
(A) માત્ર અઘરા શબ્દો
(B) પૂર્વજ્ઞાનનો ઉપયોગ
(C) મૌન રહેવું
(D) વિદ્યાર્થીઓને ધમકાવવા
જવાબ: (B) પૂર્વજ્ઞાનનો ઉપયોગ
સમજૂતી: વિદ્યાર્થીઓ જે જાણે છે તેના પરથી જે નથી જાણતા તે તરફ લઈ જવા પૂર્વજ્ઞાન જરૂરી છે.
૧૩. નીચેનામાંથી કઈ પ્રયુક્તિ વિષયાભિમુખ માટે વપરાય છે?
(A) પ્રશ્નોત્તરી
(B) વાર્તા કહેવી
(C) ઉદાહરણ આપવું
(D) આપેલ તમામ
જવાબ: (D) આપેલ તમામ
સમજૂતી: પ્રશ્નોત્તરી, વાર્તા કે ચિત્રો દ્વારા અસરકારક વિષયાભિમુખ કરી શકાય છે
૧૪. વિષયાભિમુખ કરતી વખતે ‘સાતત્યભંગ’ એટલે શું?
(A) વિષયમાં જોડાઈ રહેવું
(B) મુખ્ય મુદ્દાથી ભટકી જવું
(C) સુંદર અક્ષરે લખવું
(D) જોરથી બોલવું
જવાબ: (B) મુખ્ય મુદ્દાથી ભટકી જવું
સમજૂતી: જો શિક્ષક વાતચીતમાં મુખ્ય વિષય ભૂલી જાય તો તેને સાતત્યભંગ કહેવાય, જે અનિચ્છનીય છે.
૧૫. માઈક્રોટીચિંગનો પ્રયોગ ભારતમાં કઈ સંસ્થામાં પ્રાયોગિક ધોરણે થયો હતો?
(A) સેન્ટર ઓફ એડવાન્સ્ડ સ્ટડીઝ ઈન એજ્યુકેશન (CASE), બરોડા
(B) IIT મુંબઈ
(C) IIM અમદાવાદ
(D) દિલ્હી યુનિવર્સિટી
જવાબ: (A) સેન્ટર ઓફ એડવાન્સ્ડ સ્ટડીઝ ઈન એજ્યુકેશન (CASE), બરોડા
સમજૂતી: એમ.એસ. યુનિવર્સિટી, બરોડા ખાતે આ પદ્ધતિનો અમલ ભારતમાં થયો હતો
૧૬. કૌશલ્ય પ્રાપ્ત કરવું એટલે શું?
(A) પુસ્તક વાંચવું
(B) કોઈ કાર્ય ચોકસાઈપૂર્વક કરવાની શક્તિ મેળવવી
(C) પરીક્ષામાં પાસ થવું
(D) ડિગ્રી મેળવવી
જવાબ: (B) કોઈ કાર્ય ચોકસાઈપૂર્વક કરવાની શક્તિ મેળવવી
સમજૂતી: શિક્ષણમાં કૌશલ્ય એટલે ભણાવવાની કળામાં નિપુણતા મેળવવી
૧૭. વિષયાભિમુખ કૌશલ્યમાં ‘મથાળું કઢાવવું’ એટલે શું?
(A) પાઠનું નામ બોર્ડ પર લખાવવું
(B) વિદ્યાર્થીઓ પાસે પાઠનું નામ બોલાવડાવવું
(C) પુસ્તકનું પાનું ફાડવું
(D) પ્રશ્ન પૂછવો
જવાબ: (B) વિદ્યાર્થીઓ પાસે પાઠનું નામ બોલાવડાવવું
સમજૂતી: ચર્ચાના અંતે વિદ્યાર્થીઓ પોતે જ વિષયનું નામ બોલે તે ઉત્તમ વિષયાભિમુખ ગણાય.
૧૮. માઈક્રોટીચિંગમાં એક પાઠનો સમય અંદાજે કેટલો હોય છે?
(A) ૧ કલાક
(B) ૫ થી ૭ મિનિટ
(C) ૪૫ મિનિટ
(D) ૨ મિનિટ
જવાબ: (B) ૫ થી ૭ મિનિટ
સમજૂતી: માઈક્રોટીચિંગમાં સમય ઘણો ટૂંકો રાખવામાં આવે છે જેથી એક જ કૌશલ્ય પર ધ્યાન આપી શકાય.
૧૯. નીચેનામાંથી કયું માઈક્રોટીચિંગનું લક્ષણ નથી?
(A) ઓછું વિષયવસ્તુ
(B) ઓછો સમય
(C) મોટો વિદ્યાર્થી સમૂહ
(D) નિરીક્ષણ અને પ્રતિપોષણ
જવાબ: (C) મોટો વિદ્યાર્થી સમૂહ
સમજૂતી: મોટો વિદ્યાર્થી સમૂહ એ સામાન્ય વર્ગખંડનું લક્ષણ છે, માઈક્રોટીચિંગનું નહીં.
૨૦. કયા વર્ષમાં માઈક્રોટીચિંગનો ખ્યાલ પ્રથમ વાર આવ્યો?
(A) ૧૯૪૭
(B) ૧૯૬૧
(C) ૧૯૯૦
(D) ૨૦૦૦
જવાબ: (B) ૧૯૬૧
સમજૂતી: ૧૯૬૧માં સ્ટેનફોર્ડમાં આ વિચાર બીજ રોપાયા હતા.
૨૧. પ્રતિપોષણ કોણ આપે છે?
(A) માત્ર આચાર્ય
(B) નિરીક્ષક અથવા સાથી તાલીમાર્થીઓ
(C) બહારના લોકો
(D) વાલીઓ
જવાબ: (B) નિરીક્ષક અથવા સાથી તાલીમાર્થીઓ
સમજૂતી: તાલીમ દરમિયાન સાથે ભણતા મિત્રો અથવા શિક્ષક નિરીક્ષક પ્રતિપોષણ આપે છે.
૨૨. વિષયાભિમુખ કૌશલ્યનો ઘટક કયો છે?
(A) શારીરિક કસરત
(B) યોગ્ય પ્રયુક્તિનો ઉપયોગ
(C) જોરથી બૂમો પાડવી
(D) લાંબી વાર્તા કહેવી
જવાબ: (B) યોગ્ય પ્રયુક્તિનો ઉપયોગ
સમજૂતી: પાઠને અનુરૂપ સાધન કે પદ્ધતિ વાપરવી તે વિષયાભિમુખનો મુખ્ય ઘટક છે.
૨૩. માઈક્રોટીચિંગથી શિક્ષકોમાં શું વધે છે?
(A) આત્મવિશ્વાસ અને કાર્યક્ષમતા
(B) પગાર
(C) રજાઓ
(D) માત્ર કાગળનું કામ
જવાબ: (A) આત્મવિશ્વાસ અને કાર્યક્ષમતા
સમજૂતી: વારંવારના મહાવરા અને પ્રતિપોષણથી શિક્ષકમાં આત્મવિશ્વાસ વધે છે.
૨૪. વિષયાભિમુખમાં ‘હેતુઓ સાથેની સુસંગતતા’ એટલે શું?
(A) ગમે તે વાત કરવી
(B) પાઠના મૂળ હેતુ મુજબ જ ચર્ચા કરવી
(C) માત્ર રમત રમાડવી
(D) ચિત્ર દોરવા
જવાબ: (B) પાઠના મૂળ હેતુ મુજબ જ ચર્ચા કરવી
સમજૂતી: વિષયાભિમુખ હંમેશા જે તે પાઠના ઉદ્દેશ્યો સાથે જોડાયેલું હોવું જોઈએ.
૨૫. માઈક્રોટીચિંગ એ કયા પ્રકારની તાલીમ છે?
(A) વિદ્યાર્થી તાલીમ
(B) સેવકાભિમુખ તાલીમ
(C) શિક્ષક તાલીમ (Teacher Training)
(D) વાલી તાલીમ
જવાબ: (C) શિક્ષક તાલીમ (Teacher Training)
સમજૂતી: માઈક્રોટીચિંગ એ ખાસ કરીને બી.એડ. (B.Ed.) કે પી.ટી.સી. કરતા ભાવિ શિક્ષકો માટેની તાલીમ છે.
🚨અમે માત્ર તમને માહિતી આપીયે છીએ. નોકરી નહિ..
અમે વિવિધ સોશિયલ માધ્યમો માંથી માહિતી લઈ આપના સુધી પહોંચાડીએ છીએ.
